Khi nào nên khám tim mạch?

Đau hoặc khó chịu ở ngực

Đau ngực là một trong những lý do thường gặp nhất khiến người bệnh nghĩ đến tim. Cảm giác do tim không phải lúc nào cũng là một cơn đau nhói rõ ràng. Người bệnh có thể mô tả cảm giác đè nặng, bóp nghẹt, nặng ngực, nóng rát hoặc khó chịu ở giữa ngực. Một số trường hợp đau lan lên cổ, hàm, vai, cánh tay hoặc ra sau lưng.

Nếu cơn đau xuất hiện khi đi bộ nhanh, leo cầu thang hoặc làm việc gắng sức rồi giảm khi nghỉ, đặc biệt ở người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hút thuốc hoặc tiền sử gia đình có bệnh tim mạch sớm, nên đi khám để được đánh giá. Tuy nhiên, nếu đau ngực mới xuất hiện, dữ dội, kéo dài, xảy ra cả khi nghỉ hoặc đi kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn, choáng hay ngất thì không nên chờ lịch khám thông thường mà cần đi cấp cứu.

Khó thở hoặc giảm sức chịu đựng

Khó thở có rất nhiều nguyên nhân, không phải tất cả đều do tim. Tuy nhiên, nếu trước đây bạn có thể đi bộ, leo cầu thang hoặc làm việc bình thường nhưng gần đây nhanh mệt và hụt hơi hơn, đó là một thay đổi đáng chú ý. Khó thở khi nằm, phải kê nhiều gối hơn để ngủ, thức giấc ban đêm vì khó thở hoặc khó thở kèm phù chân cũng là những biểu hiện nên được đánh giá y khoa.

Nếu khó thở xuất hiện đột ngột và nặng, đặc biệt đi kèm đau ngực, ngất, tím môi hoặc thay đổi ý thức, cần cấp cứu ngay.

Hồi hộp, tim đập nhanh hoặc nhịp tim bất thường

Cảm giác tim đập nhanh, đập mạnh, bỏ nhịp hoặc rung trong lồng ngực có thể xuất hiện ở người khỏe mạnh khi căng thẳng, thiếu ngủ, uống nhiều cà phê hoặc sử dụng chất kích thích. Tuy nhiên, nếu hồi hộp lặp lại nhiều lần, kéo dài, xuất hiện không rõ nguyên nhân hoặc đi kèm chóng mặt, khó thở, đau ngực hay gần ngất thì nên đi khám.

Một số rối loạn nhịp tim chỉ xuất hiện từng lúc nên điện tâm đồ tại thời điểm khám có thể vẫn bình thường. Trong trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi điện tim kéo dài bằng Holter hoặc thiết bị ghi sự kiện.

Chóng mặt, choáng hoặc ngất

Chóng mặt có thể do nhiều nguyên nhân như hạ đường huyết, thiếu máu, mất nước, rối loạn tiền đình hoặc tác dụng của thuốc. Tuy nhiên, ngất đột ngột, đặc biệt trong lúc gắng sức hoặc kèm hồi hộp, đau ngực, khó thở, cần được đánh giá vì có thể liên quan đến rối loạn nhịp tim, bệnh van tim hoặc những nguyên nhân tim mạch khác.

Phù chân hoặc tăng cân nhanh không rõ nguyên nhân

Phù chân cũng không phải dấu hiệu riêng của bệnh tim. Bệnh tĩnh mạch, bệnh thận, bệnh gan, thuốc và nhiều nguyên nhân khác đều có thể gây phù. Tuy nhiên, phù hai chân kèm khó thở, khó thở khi nằm hoặc giảm khả năng vận động so với trước là tình huống nên được khám để đánh giá tim và các nguyên nhân liên quan.

Bạn đã có bệnh tim mạch hoặc từng can thiệp

Nếu đã được chẩn đoán bệnh mạch vành, suy tim, rối loạn nhịp, bệnh van tim hoặc từng nhồi máu cơ tim, đặt stent, phẫu thuật tim, bít thông liên nhĩ, bít ống động mạch hay thay van động mạch chủ qua ống thông, việc tái khám tim mạch là một phần của quá trình điều trị lâu dài. Lịch tái khám phụ thuộc vào tình trạng của từng người, loại can thiệp, thuốc đang sử dụng và diễn tiến sau điều trị.

Không nên chỉ quay lại khám khi có triệu chứng. Một số vấn đề như huyết áp, LDL-C, đường huyết, tác dụng phụ của thuốc hoặc tiến triển xơ vữa có thể cần theo dõi ngay cả khi người bệnh cảm thấy khỏe.

Không có triệu chứng nhưng có nhiều yếu tố nguy cơ

Bạn cũng có thể cần được đánh giá nguy cơ tim mạch dù chưa có triệu chứng nếu có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, bệnh thận mạn, hút thuốc lá, béo phì, ít vận động hoặc tiền sử gia đình có bệnh tim mạch sớm. Những yếu tố này không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh tim, nhưng chúng làm thay đổi mức nguy cơ và cách theo dõi.

Mục tiêu của khám trong nhóm này chủ yếu là đánh giá nguy cơ toàn diện, kiểm soát các yếu tố có thể thay đổi được và quyết định xem có cần xét nghiệm thêm hay không. Không phải người không triệu chứng nào cũng cần làm hàng loạt xét nghiệm tim mạch.

Khi nào cần cấp cứu thay vì đặt lịch khám?

Điều nên nhớ

Nguồn tham khảo chính

• Mayo Clinic. Heart disease: Symptoms and causes, updated 2024.
• Cleveland Clinic. What Is a Cardiologist? What They Do & When To See One.
• American Heart Association. Warning Signs of a Heart Attack, reviewed 2024.
• AHA/ACC. 2021 Guideline for the Evaluation and Diagnosis of Chest Pain.

Các chuyên đề liên quan