Người từ 40 tuổi trở lên
USPSTF cho rằng sàng lọc hằng năm là lựa chọn hợp lý ở người từ 40 tuổi trở lên. Lý do là nguy cơ tăng huyết áp tăng theo tuổi, và nhiều người chỉ phát hiện khi đo trong một lần khám sức khỏe hoặc vì một lý do hoàn toàn khác.
Điều này không có nghĩa người dưới 40 tuổi không cần kiểm tra. Người trẻ vẫn có thể bị tăng huyết áp, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ.
Người từng có huyết áp cao hoặc cận cao
Nếu những lần đo trước đây đã ở mức cao hoặc gần ngưỡng tăng huyết áp, nên kiểm tra thường xuyên hơn. ACC/AHA 2025 phân loại huyết áp bình thường dưới 120/80 mmHg, huyết áp tăng khi tâm thu 120 đến 129 mmHg và tâm trương dưới 80 mmHg, tăng huyết áp giai đoạn 1 khi tâm thu 130 đến 139 mmHg hoặc tâm trương 80 đến 89 mmHg, và giai đoạn 2 từ 140/90 mmHg trở lên.
Các hệ thống guideline khác có thể sử dụng cách phân loại hơi khác, nên không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào một bảng. Quan trọng hơn là nhiều số đo đúng kỹ thuật và đánh giá tổng thể nguy cơ tim mạch.
Người thừa cân hoặc béo phì
Thừa cân và béo phì liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp cao hơn. USPSTF xếp người thừa cân hoặc béo phì vào nhóm có nguy cơ tăng huyết áp và có thể phù hợp với sàng lọc hằng năm.
Giảm cân nếu đang thừa cân, vận động phù hợp và chế độ ăn tốt cho tim mạch có thể hỗ trợ kiểm soát huyết áp, nhưng việc thay đổi lối sống không thay thế nhu cầu đo và theo dõi.
Người có đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh tim mạch
Đái tháo đường, bệnh thận mạn và bệnh tim mạch làm thay đổi nguy cơ biến cố tim mạch cũng như cách xử trí huyết áp. Người thuộc các nhóm này thường đã được đo huyết áp trong quá trình theo dõi định kỳ, nhưng nếu có máy đo phù hợp tại nhà, bác sĩ có thể yêu cầu theo dõi thêm để đánh giá kiểm soát huyết áp ngoài phòng khám.
Ở người đã có bệnh động mạch vành, suy tim hoặc từng đột quỵ, huyết áp là một trong những yếu tố cần được kiểm soát lâu dài. Mục tiêu cụ thể cần cá thể hóa dựa vào tình trạng và khả năng dung nạp điều trị.
Người có tiền sử gia đình tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch
Tiền sử gia đình không quyết định chắc chắn một người sẽ bị tăng huyết áp, nhưng nó là thông tin quan trọng khi đánh giá nguy cơ. Nếu cha mẹ hoặc anh chị em ruột có tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc đột quỵ, đặc biệt ở tuổi tương đối trẻ, việc biết huyết áp của chính mình là hợp lý ngay cả khi chưa có triệu chứng.
Người hút thuốc, ít vận động hoặc uống nhiều rượu
Hút thuốc không phải nguyên nhân duy nhất gây tăng huyết áp nhưng làm tăng rõ nguy cơ tim mạch và tổn thương mạch máu. Ít vận động, chế độ ăn nhiều natri và uống nhiều rượu cũng liên quan đến huyết áp cao. ACC/AHA 2025 khuyến cáo thay đổi lối sống ở tất cả người trưởng thành có huyết áp tăng hoặc tăng huyết áp, gồm kiểm soát cân nặng, chế độ ăn tốt cho tim, giảm natri, tăng vận động và giảm hoặc tránh rượu.
Việc đo huyết áp định kỳ giúp biết những thay đổi này có đủ hay cần đánh giá thêm.
Người trẻ khỏe mạnh có cần đo huyết áp không?
Có. USPSTF khuyến cáo sàng lọc tất cả người trưởng thành từ 18 tuổi. Ở nhóm 18 đến 39 tuổi, nếu trước đó huyết áp bình thường và không có yếu tố nguy cơ, sàng lọc mỗi 3 đến 5 năm được xem là một lựa chọn hợp lý. Nếu có nguy cơ cao hơn, cần đo thường xuyên hơn.
Đây là sàng lọc cho người chưa biết mình bị tăng huyết áp. Khi đã được chẩn đoán tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc, tần suất đo sẽ theo kế hoạch điều trị của bác sĩ chứ không theo lịch sàng lọc nói trên.
Đo ở phòng khám cao nhưng ở nhà bình thường thì sao?
Một số người có huyết áp cao khi ở phòng khám do căng thẳng nhưng huyết áp ở nhà lại bình thường, thường gọi là tăng huyết áp áo choàng trắng. Ngược lại, có người đo tại phòng khám bình thường nhưng huyết áp trong sinh hoạt hằng ngày lại cao, gọi là tăng huyết áp ẩn giấu.
USPSTF khuyến cáo xác nhận chẩn đoán tăng huyết áp bằng đo đo tại nhà trước khi bắt đầu điều trị ở người chưa được chẩn đoán trước đó. Hai phương pháp thường dùng là theo dõi huyết áp lưu động 24 giờ hoặc tự đo huyết áp tại nhà bằng thiết bị đã được kiểm định.
Có nên dùng đồng hồ thông minh để thay máy đo huyết áp?
Các thiết bị đeo không có vòng bít đang phát triển nhanh, nhưng guideline ACC/AHA 2025 khuyến cáo chưa nên dựa vào thiết bị không vòng bít, bao gồm smartwatch, để đo huyết áp chính xác cho chẩn đoán và quản lý cho đến khi độ chính xác được chứng minh tốt hơn.
Nếu muốn theo dõi tại nhà, nên ưu tiên máy đo tự động ở cánh tay đã được kiểm định và dùng vòng bít đúng kích thước.
Đo bao nhiêu lần mới biết mình có tăng huyết áp?
Một số đo cao không đủ để kết luận. Huyết áp thay đổi theo thời điểm trong ngày, hoạt động, lo âu, caffeine, thuốc lá, đau và nhiều yếu tố khác. Nếu đo thấy cao, nên ngồi nghỉ, kiểm tra tư thế và đo lại. Khi cần chẩn đoán, bác sĩ thường dựa trên nhiều số đo và có thể sử dụng dữ liệu ngoài phòng khám.
Nếu huyết áp trên 180/120 mmHg, đặc biệt kèm đau ngực, khó thở, triệu chứng thần kinh hoặc dấu hiệu tổn thương cơ quan cấp, cần được đánh giá y tế ngay.
Điều nên nhớ
ĐIỀU NÊN NHỚ
Tất cả người trưởng thành nên biết huyết áp của mình. Người từ 40 tuổi trở lên hoặc có nguy cơ tăng huyết áp nên kiểm tra ít nhất hằng năm theo gợi ý của USPSTF, trong khi người 18 đến 39 tuổi không có yếu tố nguy cơ và trước đó huyết áp bình thường có thể kiểm tra thưa hơn, khoảng 3 đến 5 năm. Nếu đã được chẩn đoán tăng huyết áp, có bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh thận, lịch theo dõi cần cá thể hóa theo bác sĩ điều trị.
Nguồn tham khảo chính
- U.S. Preventive Services Task Force. Hypertension in Adults: Screening, 2021.
- ACC/AHA. 2025 Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults.
- American Heart Association. Monitoring Your Blood Pressure at Home.